Notitie Biodiversiteit Rietplassen en omgeving Onderdeel ‘poelplekken’. Hans van Overbeek, werkgroep Biodiversiteit Rietlanden, 18-10-26

Omdat ik binnen de ‘Werkgroep biodiversiteit’, per vergadering van 19-08-’26, de Rietplassen met oevergebieden als aandachtsgebied gekregen heb, probeer ik kansen en mogelijkheden te ontdekken.
Refererend aan het beleidsdocument “Visie Grote en Kleine Rietplas” voelde ik mij gesteund in de wens tot natuurontwikkeling en dus biodiversiteitstoename in en om de plassen.

Graag zou ik daarom in gesprek komen met LandschapsBeheer Drenthe en Recreatieschap Drenthe, om hierover eens te sparren.
Thema’s zouden kunnen zijn:

1. Herstel heideveldje tussen Grote- en Kleine Rietplas

2. Uitbreiding maai me niet beleid tussen beide wijken. Mede tegen de overlastgevende ganzenpopulatie.

3. Verondieping van de Veldhuizerwijk. Van diepe donkere zuurstofloze afwateringssloot naar meanderend

   beekje tussen bossages. (zie ook separate notitie “Rietplassen Klimaatadaptief’ van ondergetekende)

4. Terugkeer van de Gevlekte orchis aan de Boerweg-oever ten zuiden van de Bonte Specht.

5. Verbetering waterpeil en -kwaliteit ten gunste van verbetering waterflora en -fauna (zie separate notitie)

6. Voorwaarden amfibieën verbeteren (d.m.v. aanleg poelen, zie hieronder)

7. Voorwaarden Oeverzwaluwen verbeteren (poellocatie 2)

Waarom poelen?

Het gaat steeds slechter met de amfibieën. De landelijke paddenstand is de laatste 18 jaar met 40% afgenomen. Kikkers planten zich hier in ons gebied niet meer voort, door het snel dalende waterpeil in het voorjaar in sloten en oevers, waardoor dril verdroogt. Door peildaling hebben vissen(predatoren) in de plassen vrij spel, omdat rietkragen afsterven. Poelen waar geen vis in zit, mits van voldoende diepte, kunnen bescherming bieden.

Meerdere jaren was ik salamanderteller voor RAVON bij De Klencke en heb de waarde van ‘poelen’ leren kennen. Een poel blijkt beter te functioneren als deze zich in een netwerk bevindt. Liefst een netwerk met meerdere soorten poelen. Zo’n netwerk zou vrij eenvoudig om de Grote plas kunnen worden aangelegd. Rondom die plas is een ideale grondwaterhoogte aanwezig van 1 á 1,5m meter onder maaiveld.

Diverse plekken en omstandigheden lijken zeer geschikt. Denk aan open terrein, lage vegetatie/ bezonning en afstand tot wandelpaden. Over het algemeen zal grondafvoer niet nodig zijn, omdat uitkomende grond aangewend kan worden voor verondieping van de Veldhuizerwijk.
Op onderstaand plaatje is een potentieel ecologisch netwerk van 10 optionele poelen aangegeven.

Acht poellocaties op gemeentegrond. Twee als bestaande vijver op golfbaangrond.
Alle optionele locaties liggen in aanwezig natuur/grasland nabij bos en met onderlinge afstanden van enkele honderden meters.
Er zijn geen doorgaande wegen aan de orde. Voornamelijk de wijkontsluiting en voet- en fietspaden.
De poelen kunnen qua biotoop verschillend worden ontworpen, zodat de een geschikt is voor amfibieën en andere meer voor insecten, waterkevers, wantsen en libellen. Andere weer met extra landschappelijke waarde. Via een informatiepaneel kunnen ze in een wandelroute een educatieve functie krijgen.

Samenwerking beide wijken (Rietlanden & WoonParc Sandur).

Qua natuurontwikkeling lijken er in dit gebied nog geen of nauwelijks initiatieven gaande.
Hoewel van de “Visie Grote en Kleine Rietplas” van nov. 2018 gezegd wordt, dat deze achterhaald is, lijkt er nog geen nieuwe voorhanden. Die visie werd destijds geschreven door de gezamenlijke EOP’s, en kreeg de status van gemeentelijk beleidsdocument. Het gebied wordt begrensd door de Siepelsdijk in het westen, Verlengde Herendijk in het zuiden, tot Ericasestraat in het oosten. Dus groengebieden en water samen als een samenhangend Rietplasgebied. Het gebied aan de west- en zuidzijde wordt specifiek ook genoemd als gebied waar natuurontwikkeling centraal zou moeten staan. In dat onderstaand voorstel/kaartje.
Op de meeste plekken is de bestemming weliswaar “Recreatie en bos”, maar op diverse plekken zie je in de praktijk ook al een “ecologisch groenbeheer”. Zoals tussen beide bruggetjes aan het Boerweg-fietspad en in het zuidelijk en westelijk deel ook. Dus extensief maaien e.d. Uit de renovatie van een vlonderpad valt ook te concluderen dat natuurbeleving binnen de recreatiefunctie gewaardeerd wordt.
Het maai me niet-beleid zou een veel groter oppervlak (+ 20 ha?) kunnen krijgen als de grasvelden tussen beide

1

wijken erbij betrokken zouden worden. Immers voor lig- en speelweiden zou slechts een klein deel ervan in de behoefte voorzien.

Het “poelenplan”.

1

10
9

8 6

5

1)Tussen de bruggetjes aan het Boerweg-fietspad ligt een mooie plek voor een poel. Op een open veld van ca. 40x150m waarin geen wandelaars lopen. Gebied heeft een maai-mei-niet beleid met informele titel “natuurgebied”.

Een variant is mogelijk tpv het meer westelijke grasveld, als we dat ook een maai-mei-niet beleid kunnen bezorgen, waarbij dat ook een zeer gewenst middel tegen de ganzenoverlast kunnen zijn.

2

3/4

5a

7

2

2)Mooie nog onbestemde plek waar niemand komt. Een plek tussen heuvel met bos en landbouwgreppel. Ondiepe kuil reeds aanwezig. Aan de noordkant begrensd door een tot 5m hoge leemwand met nestopeningen van

oeverzwaluwen. De plek is zo goed als onbereikbaar voor wandelaars. Ook voor de oeverzwaluwen zou de poel(muggen) onder tegen de wand een verrijking zijn.

3 en 4) Mooie plek met kruidenrijk grasland, waar niet/nauwelijks gemaaid wordt. Ruimte voor tenminste 2 poelen met verschillende diepte, helling etc.. Beschikbaar “natuur”-veld ca. 50x 300m ofwel 1,5 ha.

5)Mooie poelplek op natuurlijk veldje van ca. 25x 75m. Kuil reeds aanwezig. Soms wordt dit begraasd door Drentse heideschapen of Schotse hooglanders. 5a is een variant in een bestaande ruim 100m lange wadi.

3

6 en 7) Reeds aanwezige poel/vijvers op golfbaan.

8)Aanwezige wadi: ca. 50x200m ofwel één hectare. Eind 2025 aangelegd midden in een al erg groene villawijk.

9)Mooie plek voor een poel. Open veld tussen fietspad en plas. Daar ca. 75m breed

4

10)Idem.

Kosten?

Het is niet de bedoeling dat de wijken voor deze investeringen opdraaien.
LandschapsBeheer Drenthe (LBD) kan doorgaans vrij snel beoordelen of de locatie ecologisch kansrijk is en welke subsidiemogelijkheden en partijen erbij horen.
Wellicht via de regeling “Niet-productieve investeringen in biodiversiteit op niet landbouwbedrijven-Drenthe 2026 . Deze regeling is weliswaar nu weer gesloten en had een subsidiepercentage van 70 á 100%. Een volgende openstelling lijkt in voorbereiding.
De gemeente lijkt hierbij als grondeigenaar de logische trekker/aanvrager als eigenaar van de grond. LBD en wijk kunnen wellicht ondersteunend zijn. LLB bijvoorbeeld voor ecologische inventarisatie, poel-ontwerp, begroting, subsidie-advies, aanleg-begeleiding en opstellen beheerplan. En de Wijkvereniging als initiatiefnemer, lokale organisatie, vrijwilligers/participatie/monitoring.

Ook is er een provinciale subsidie Groene Bewonersinitiatieven Drenthe.
Via deze subsidie zou vanuit beide wijken een groepje van drie bewoners (op verschillend adres) elk het halve plan kunnen initiëren. Dan zou 2x € 4.000,- = € 8.000,- opgehaald kunnen worden. Bewoners kunnen daarmee dan het machinale werk (inhuren/inzetten van gespecialiseerd personeel/materieel) bekostigen en wellicht ook de omheiningen voor zover nodig. Dus twee groepen buurtbewoners van drie personen en twee separate aanvragen.

5